Wajibu wa kimsingi wa mwajiri kwa wafanyakazi wake Kenya ni nini?
Employment Act inaweka wajibu hizi kwa mwajiri: kutoa mkataba wa kazi kwa maandishi, kulipa mshahara wa chini uliowekwa kisheria, kusajili wafanyakazi NSSF na NHIF, kutoa mazingira salama ya kazi (OSHA), kutoa likizo zinazostahili, na kulipa mshahara kwa wakati.
Je, mwajiri lazima atoe mkataba wa kazi kwa maandishi?
Employment Act inasema mwajiri lazima atoe mkataba wa kazi kwa maandishi ndani ya siku 3 za kuanza kazi. Mkataba lazima ujumuishe: jina la mwajiri na mfanyakazi, aina ya kazi, mshahara, masaa ya kazi, na tarehe ya kuanza. Wafanyakazi wa miezi 3 au zaidi lazima wapate mkataba.
Kiwango cha chini cha mshahara (minimum wage) Kenya ni kiasi gani?
Kiwango cha chini cha mshahara Kenya kinawekwa na serikali na kinabadilishwa mara kwa mara. Kiwango kinatofautiana kulingana na sekta na eneo (miji mikubwa vs. maeneo ya vijijini). Angalia orodha ya sasa ya Wizara ya Kazi kwa mshahara wa sekta yako.
Ni faida gani za kisheria ambazo mwajiri lazima atoe?
Faida za kisheria zinajumuisha: malipo ya NSSF (6% ya mshahara), malipo ya NHIF, likizo ya mwaka ya siku 21, likizo ya ugonjwa ya siku 30 kwa malipo kamili na siku 15 kwa nusu mshahara, mapumziko ya uzazi wiki 6, na malipo ya redundancy.
Je, mwajiri ana wajibu wa usalama kazini (occupational safety)?
Ndiyo, Occupational Safety and Health Act (OSHA) 2007 inamwelekeza mwajiri kutoa mazingira salama ya kazi, vifaa vya usalama, mafunzo ya usalama, na kushughulikia matatizo ya kiafya yanayohusiana na kazi. Ukiukwaji unaweza kusababisha faini au kufungwa.
Wajibu wa mwajiri kuhusiana na WIBA ni nini?
Work Injury Benefits Act (WIBA) inamwelekeza mwajiri kusajili bima ya majeraha ya kazini kwa wafanyakazi wote. Kama mfanyakazi ameumia kazini, mwajiri lazima ripoti jeraha DOSHS, usaidie mfanyakazi kupata matibabu, na kulipa fidia inayostahili.
Je, mwajiri lazima atoe slip ya mshahara (payslip) kila mwezi?
Ndiyo, Employment Act inasema mwajiri lazima atoe taarifa ya mshahara inayoonyesha: mshahara wa jumla, makato ya NSSF, NHIF, PAYE, na malipo ya netto. Mfanyakazi ana haki ya kuelewa mahesabu ya mshahara wake.
Adhabu za mwajiri asiyefuata sheria za kazi Kenya ni zipi?
Mwajiri anayekiuka Employment Act anaweza kupewa faini, kulipwa fidia kwa mfanyakazi, au kufungwa gerezani. Labour Inspector anaweza kutembelea mahali pa kazi bila onyo. Ukiukwaji mkubwa unaweza kusababisha kufutwa kwa leseni ya biashara.
Je, mwajiri lazima atoe notisi ya kufukuza?
Ndiyo, Employment Act inasema mwajiri lazima atoe notisi ya kufukuza kulingana na muda wa ajira: wiki 1 kwa ajira chini ya miaka 2, wiki 2 kwa miaka 2-5, mwezi 1 kwa miaka 5-10, na miezi 2 kwa zaidi ya miaka 10. Au alipe mshahara badala ya notisi.
uplaw.ai ananisaidiaje na wajibu wa mwajiri nchini Kenya?
Niambie tatizo lako — mwajiri asiyekulipa NSSF, kukukoseshea malipo ya overtime, au mazingira ya usalama duni — na uplaw.ai itakusaidia kuelewa wajibu wa mwajiri wako kisheria na jinsi ya kupigana haki yako.
Bure kuanza
Mwajiri wako hakitimizi wajibu? Niambie hali yako.
Hakuna akaunti inayohitajika. uplaw.ai itakusaidia kuelewa wajibu wa kisheria wa mwajiri wako na jinsi ya kudai haki zako.