Sheria gani inasimamia viwango vya ajira Kenya?
Employment Act 2007 ndiyo sheria kuu ya ajira Kenya. Sheria nyingine zinazohusiana ni: Minimum Wages Order (inayotolewa na Waziri wa Kazi kila mwaka), Labour Relations Act 2007, Work Injury Benefits Act (WIBA) 2007, na Occupational Safety and Health Act 2007. Labour Court inashughulikia migogoro ya ajira.
Kiwango cha chini cha mshahara (minimum wage) Kenya ni ngapi 2025?
Kiwango cha chini cha mshahara Kenya kinawekwa kila mwaka na Waziri wa Kazi kupitia Minimum Wages Order. Viwango vinatofautiana kulingana na sekta na eneo (Nairobi/miji mikubwa vs. maeneo mengine). Angalia Gazeti Rasmi la sasa au tovuti ya Ministry of Labour kwa takwimu za sasa.
Masaa ya kazi yanayoruhusiwa kisheria Kenya ni mangapi?
Employment Act 2007 inaweka: saa 52 za kazi kwa wiki (au saa 8-10 kwa siku). Saa za ziada (overtime) lazima zilipwe kwa kiwango cha angalau mara 1.5 ya mshahara wa kawaida. Wafanyakazi wana haki ya siku moja ya mapumziko kwa wiki (kawaida Jumapili au siku nyingine iliyokubaliwa).
Haki ya likizo ya wafanyakazi Kenya ni ipi?
Employment Act 2007 inatoa haki za likizo zifuatazo: (1) Likizo ya kila mwaka: siku 21 za kazi (au zaidi kulingana na mkataba), (2) Likizo ya ugonjwa: siku 30 kwa mshahara kamili, siku 15 kwa mshahara nusu, (3) Likizo ya uzazi (maternity): siku 90 kwa mshahara kamili, (4) Likizo ya uzazi (paternity): siku 14 kwa mshahara kamili.
Mwajiri anaweza kulipa chini ya kiwango cha chini cha mshahara Kenya?
Hapana. Kulipa chini ya kiwango cha chini cha mshahara ni kosa la jinai chini ya Employment Act na Minimum Wages Order. Wafanyakazi wanaweza kuwasilisha malalamiko kwa Labour Officer wa eneo lao au kupeleka kesi Labour Court. Mwajiri anaweza kupewa faini au hukumu ya kifungo.
Nifanyeje ikiwa mwajiri wangu hakunitolea haki zangu za ajira Kenya?
Hatua za kuchukua: (1) Wasiliana na mwajiri kwa maandishi ukieleza ukiukwaji, (2) Ikiwa haijasaidia, wasilisha malalamiko kwa Labour Officer wa County yako, (3) Labour Officer atajaribu upatanishi (conciliation), (4) Ikiwa haifanyi kazi, peleka kesi Employment and Labour Relations Court (Labour Court).
Haki za mfanyakazi aliyeumia kazini Kenya ni zipi?
Work Injury Benefits Act (WIBA) 2007 inahakikisha: matibabu yote yanayohusiana na jeraha la kazi yalipwe na mwajiri, fidia kwa ulemavu wa kudumu au wa muda, fidia ya maisha kwa familia ikiwa mfanyakazi atafariki kutokana na jeraha la kazi. Bima ya WIBA ni lazima kwa mwajiri wote.
Tofauti kati ya mkataba wa ajira wa kudumu na wa muda Kenya ni nini?
Mkataba wa kudumu (permanent/open-ended): umalizika tu kwa kufutwa kazi au kujiuzulu. Mkataba wa muda (fixed-term): umalizika kwa tarehe fulani, lakini unaweza kuhuishwa. Mwajiri hawezi kutumia mikataba ya muda kuepuka kutoa haki za kudumu — ikiwa mkataba wa muda unahuishwa mara kwa mara, mfanyakazi anaweza kudai hadhi ya kudumu.
Mfanyakazi anaweza kudai nini anapofutwa kazi bila sababu Kenya?
Ikiwa umefutwa kazi bila sababu nzuri (unfair dismissal): (1) Malipo ya notisi au malipo badala ya notisi (notice pay), (2) Malipo ya mwisho wa kazi (severance pay) — angalau siku 15 za mshahara kwa kila mwaka wa kazi, (3) Haki zote zilizobaki (likizo isiyolipwa, saa za ziada, nk.), (4) Fidia ya ziada kutoka Labour Court.
uplaw.ai ananisaidiaje na viwango vya ajira nchini Kenya?
Eleza hali yako — haki ambazo hukupewa, mshahara mdogo kuliko kiwango, au kufutwa kazi bila haki. uplaw.ai atakusaidia kuelewa haki zako chini ya Employment Act 2007 na hatua za kufuata dhidi ya mwajiri Kenya.
Bure kuanza
Mwajiri wako hakukupa haki zako? Mwambie uplaw.ai.
Hakuna akaunti inayohitajika. uplaw.ai atakusaidia kudai haki zako za ajira Kenya.