Sheria gani inasimamia mikataba ya miradi Kenya?
Law of Contract Act (Cap 23) ndiyo sheria kuu ya mikataba Kenya. Mikataba ya ujenzi mara nyingi inafuata Joint Building Contracts Committee (JBCC) au NEC (New Engineering Contract) standards. Sheria ya ardhi (Land Act 2012) na National Construction Authority Act 2011 pia zinatumika.
Mkataba wa mradi unahitaji vipi uwe halali kisheria Kenya?
Mkataba halali Kenya unahitaji: (1) Makubaliano (offer na acceptance), (2) Malipo au fidia (consideration), (3) Nia ya kisheria (intention to create legal relations), (4) Uwezo wa kisheria wa pande zote (legal capacity), (5) Maudhui ya halali (lawful object). Mikataba ya ardhi na ujenzi inapaswa kuwa kwa maandishi.
Ninafanyaje ikiwa mkandarasi hakutimiza mkataba wa mradi Kenya?
Hatua za kushughulikia ukiukwaji: (1) Toa notisi rasmi ya breach of contract kwa maandishi, (2) Toa muda wa kurekebisha (cure period), mara nyingi siku 14-30, (3) Wasilisha madai ya fidia, (4) Tumia utaratibu wa utatuzi wa migogoro uliowekwa kwenye mkataba (adjudication, arbitration), (5) Peleka mahakamani kama hizi hazifanyi kazi.
Clause ya penalty (liquidated damages) inamaanisha nini katika mkataba Kenya?
Liquidated damages clause inaelekeza kiasi cha fidia iliyokubaliwa mapema ikiwa mkataba haukutimizwa kwa wakati au kwa kiwango kilichokubalika. Kenya inakubali clause hii ikiwa kiasi ni cha haki na si adhabu tu (penalty). Mahakama inaweza kupunguza kiasi ikiwa ni kikubwa kupita kiasi.
Jinsi ya kushughulikia kuchelewa kwa malipo katika mkataba wa mradi Kenya?
Kwa kuchelewa kwa malipo: (1) Hakikisha mkataba una clause ya riba kwa malipo ya kuchelewa, (2) Tuma invoices zote rasmi na evidence ya kazi iliyofanywa, (3) Wasilisha madai ya mwisho (final demand) kwa barua rasmi, (4) Wasilisha madai Mahakama ya Madai Madogo (hadi Ksh 1M) au Mahakama Kuu.
Dispute resolution clause katika mkataba wa mradi inamaanisha nini Kenya?
Clause ya utatuzi wa migogoro inaelezea jinsi migogoro itakavyoshughulikiwa: (1) Negotiation — mazungumzo ya moja kwa moja, (2) Mediation — mpatanishi wa tatu, (3) Adjudication — maamuzi ya haraka na mtaalamu, (4) Arbitration — chini ya Arbitration Act 1995 — nje ya mahakama, (5) Litigation — Mahakama Kuu kama chaguo la mwisho.
Mkandarasi anaweza kusimamisha kazi bila kulipwa Kenya?
Ndio. Chini ya kanuni za NEC na JBCC, mkandarasi ana haki ya kusimamisha kazi ikiwa: malipo yamecheleweshwa kwa zaidi ya muda uliowekwa kwenye mkataba, au ikiwa kuna hatari ya usalama isiyoshughulikiwa. Lazima atoe notisi rasmi kabla ya kusimamisha. Kusimamisha bila sababu nzuri kunaweza kuchukuliwa kama breach ya mkataba.
Fidia gani ninaweza kudai kutokana na mkataba uliokiukwa Kenya?
Fidia zinazowezekana ni: (1) Damages ya kawaida (compensatory damages) — hasara halisi uliyopata, (2) Consequential damages — hasara za ziada zinazotokana na ukiukwaji, (3) Specific performance — amri ya mahakama kutimiza mkataba, (4) Rescission — kufuta mkataba na kurudishiwa malipo. Unapaswa kudhibitisha uhusiano kati ya ukiukwaji na hasara yako.
Muda wa kupeleka kesi ya mkataba mahakamani Kenya ni upi?
Chini ya Limitation of Actions Act, muda wa kupeleka kesi ya mkataba ni miaka 6 kutoka tarehe ya ukiukwaji. Kwa mikataba inayohusiana na ardhi, muda ni miaka 12. Usisubiri — kadri unavyochelewa, ndivyo ushahidi unavyopotea na madai yanavyokuwa magumu zaidi.
uplaw.ai ananisaidiaje na mkataba wa mradi nchini Kenya?
Eleza hali yako — ukiukwaji wa mkataba, malipo yaliyokosekana, au mgogoro na mkandarasi. uplaw.ai atakusaidia kuelewa haki zako chini ya Law of Contract Act, kuandaa notisi rasmi, na kuchunguza chaguzi zako za kisheria Kenya.
Bure kuanza
Una tatizo la mkataba wa mradi? Mwambie uplaw.ai.
Hakuna akaunti inayohitajika. uplaw.ai atakusaidia kushughulikia mgogoro wa mkataba Kenya.